T’eşü Mehmet Yasin Çelikkıran, Türkiye Çerkesleri içinde birçok ilke imza atmış değerli bir aydın ve yurtsever olarak tarihimize ve anılarımızda daima yerini alacaktır. O Türkiye’de 60’ından sonra anadiliyle okuma yazma öğrenmiş ilk Adıge’dir. Adıge alfabesini ilk söktüğü, Anayurt Kafkasya’da basılmış Adıgece kitapları heceleye heceleye de olsa okumaya başladığı günlerdeki sevinç ve mutluluğunu herkes gözlerindeki pırıltılardan okuyabilirdi. İlkokulda okumayı söken ve göğsüne kırmızı kurdele takılan çocuklar gibiydi. İnsan düşünmeden edemiyor; 20-30 yıl sonra bugün, içinde bulunduğumuz nisbî ve fiili özgürlük ortamında bile kendi anadilinde okuma yazmayı başararak bu hazzı tadabilmiş kaç kişi vardır acaba? Türkiye’de ve dünyada ilk Adıgece-Türkçe ve Türkçe-Adıgece sözlükleri hazırlayıp yayımlayan odur. Çok yakınında, hatta önemli ölçüde içinde bulunduğum bu sözlük çalışmalarına ilişkin ortak anılarımızdan, rahmetli kendi yaşamında, (en azından yazılı olarak) söz etmedi. Ben de hem ona saygı duyarak, hem de daha çok uzatmamak için bu konuya ilişkin ayrıntılara girmiyorum. Türkiye’de “Çerkes atasözleri ve deyimleri” kitabını ilk düşünüp hazırlayan ve yayımlatan yine odur. Hiç değilse yazım tekniği ve kullanılacak Latin kökenli Adıge alfabesi bakımından benim de bir nebze katkıda bulunduğum bu kitabı bir yayın sözleşmesi imzalayarak profesyonelce yayımlattığı zaman kendisini kutladığımda “Şimdi sıra Çerkes masallarında” demişti. Evet, “Çerkes Masalları”nı Türkçe’ye çevirip yayımlamanın gerekliliğini ilk gören de O olmuştur... Ne yazık ki ömrü vefa etmemiş ve bu kitabı yayımlayamadan yaşama veda etmek zorunda kalmıştır. İlk kez O’nun düşünüp gündeme getirdiği Çerkes Masalları, O’nun ölümünden sonra başkaları tarafından yayımlanmıştır. (Bu masallar), esas olarak Rusya Federasyonu içinde yer alan Adıgey Cumhuriyeti’ndeki Sosyal Bilimler Araştırma Enstitüsü tarafından derlenen, değerli araştırmacı ve bilim adamı Xhut Şamseddin öncülüğünde düzenlenip 1990 yılında Maykop’ta yayımlanan Adıge Pşısexer / Adıge Masalları adlı kitaptan yapılmış bir seçkidir. Kitap; 232 sayfalık orijinalindeki 150 masal ve halk söylencesinden rahmetli T’eşü Yasin tarafından bizzat seçilip Türkçe’ye çevrilmiş 37 masal ve söylenceyi içermektedir. Benim yaptığım şey; yalnızca bunları bir kez daha orijinalleriyle karşılaştırarak kontrol etmek, bazı ufak-tefek düzeltmelerle Türkçe masal diline uyarlamak, orijinaline uygun bir sıralama ve düzenleme ile yayına hazırlamak olmuştur. Bu arada, bitirirken, bu çalışmanın orijinal bütününe ilişkin kısa bir bilgiyi de paylaşmak isterim. Bir süre benim de araştırmacı olarak görev almış olmaktan onur duyduğum Adıgey Cumhuriyeti Sosyal Bilimler Araştırma Enstitüsü, oldukça mütevazı görünümüne karşın, Adıge Dili, edebiyatı, tarihi ve kültürü konularında gerçekten çok önemli çalışmalar yürütmektedir. Adıge sözlü kültür ürünlerini derleme çalışmaları bunlardan yalnızca biridir. Uzun zamandır yürütülen Adıge sözlü kültür ürünleri derleme çalışmaları, önemli ölçüde tamamlanmıştır. Bugüne kadar yapılmış olan derlemelerin, Adıge Söylenceleri Külliyatı denilebilecek bir hacimde, 12 cilt halinde yayımlanması düşünülmektedir. Bir bölümünün Türkçeleri’ni bu kitapta sunduğumuz masal ve söylencelerin kaynağı olan Adıga Pşısexer kitabı da bu çalışmanın ilk cildi sayılabilir...
Bu bölüm, yayınevinin tanıtım metni temel alınarak yapay zeka ile hazırlanmış bir yorumdur; kitabın doğrulanmış içerik özeti değildir. Eserin türüne göre karakter veya olay örgüsü yorumları geçerli olmayabilir.
Çerkes Masalları, okuyuculara Çerkes halkının zengin kültürel mirasını aktarırken, çeşitli kahramanlık hikayeleri ve öğretici öyküler sunar. Masallar, genellikle doğa, insan ve hayvanlar arasındaki ilişkilere odaklanır. Her hikaye, bir ders ya da ahlaki bir mesajla sonlanır. Örneğin, bir masalda, cesur bir genç, köyünü tehdit eden bir canavarı alt ederek kahraman olurken, aynı zamanda dostluğun ve dayanışmanın önemini de vurgular. Diğer bir masalda ise, bilgi ve öğrenme aşkı, genç bir kızın başından geçen olaylarla ön plana çıkar. Her bir masal, dinleyiciyi veya okuyucuyu düşündürürken, geleneksel değerlerin ve kültürel kimliğin korunmasına katkı sağlar. Böylelikle, Çerkes Masalları, yalnızca bir eğlence aracı değil, aynı zamanda kültürel bir mirasın aktarımıdır.
Çerkes Masalları, Çerkes kültürünün derinliklerine inen, geleneksel değerleri ve toplumsal normları yansıtan bir eserdir. Masallar, doğa ile insan arasındaki ilişkiyi, kahramanlık, fedakarlık ve ahlaki değerleri öne çıkararak sunar. Bu masallar, sadece eğlendirici birer hikaye değil, aynı zamanda Çerkes halkının geçmişini ve kültürel kimliğini koruma çabasıdır. Kurgusal unsurların yanı sıra, masalların içindeki karakterler, toplumun sosyal yapısını ve geleneksel inançlarını yansıtır. Bu yönüyle, eser, hem eğitici hem de öğretici bir işlev üstlenir ve okuyuculara Çerkes kültürü hakkında derinlemesine bir bakış sağlar.
Çerkes Masalları'ndaki karakterler, genellikle toplumun ideal kahramanlarını temsil eder. Kahramanlar, cesaret, zeka ve adalet gibi erdemlerle donatılmıştır. Bu karakterler, zorluklarla mücadele ederken, halkın değerlerini ve geleneklerini yaşatırlar. Masallarda, kötü karakterler ise çoğu zaman adaletin yerini bulmasını sağlayacak birer engel olarak karşımıza çıkar. Bu karakterler, hem bireysel hem de toplumsal çatışmaları yansıtarak, okuyucunun empati kurmasına olanak tanır. Çerkes kültürüne özgü olan bu karakter yapısı, masalların ana temasını güçlendirir ve halkın değerlerini ön plana çıkarır.
Çerkes Masalları, bireylerin ve toplumun psikolojik yapısını yansıtan unsurlar barındırır. Masallardaki karakterlerin yaşadığı çatışmalar, insan doğasının temel duygularını, korkularını ve arzularını temsil eder. Kahramanlar, zorluklar karşısında cesaret gösterirken, korkularını yenme süreçlerinde okuyuculara ilham verir. Bu masallar, aynı zamanda toplumsal bağları güçlendiren unsurlar içerir; dayanışma, yardımlaşma ve adalet duygusu, bireylerin psikolojik gelişiminde önemli bir rol oynar. Masalların sunduğu dersler, bireylerin toplumsal normlara uyum sağlamasına yardımcı olurken, aynı zamanda kendini keşfetme ve kimlik arayışında da bir rehber niteliği taşır.
Çerkes Masalları, felsefi açıdan değerlendirildiğinde, insanın doğası, ahlak ve toplum üzerine derin sorgulamalar yapar. Masallarda sıkça karşılaşılan ahlaki ikilemler, bireylerin seçim yaparken karşılaştıkları etik sorunları yansıtır. Bu durum, insanın içsel çatışmalarını ve toplumsal normlarla bireysel değerler arasındaki dengeyi sorgulamasına olanak tanır. Masallar, aynı zamanda evrensel temalar etrafında döner; adalet, cesaret, fedakarlık gibi kavramlar, insanlığın ortak değerleri olarak öne çıkar. Bu felsefi bakış açısı, okuyucunun yaşamı ve insan ilişkilerini daha derinlemesine düşünmesine katkı sağlar.
Çerkes Masalları, Çerkes halkının tarihsel geçmişiyle iç içe geçmiş bir kültürel miras sunar. Çerkesler, Kafkasya bölgesinin yerli halkı olarak, tarih boyunca çeşitli kültürel etkileşimlere maruz kalmışlardır. Bu masallar, halkın tarihsel deneyimlerini, savaşlarını, göçlerini ve kültürel kimliğini koruma çabalarını yansıtır. Masallar, aynı zamanda Çerkeslerin sosyo-politik yapısını ve günlük yaşamlarını da gözler önüne serer. Tarihsel olayların ve geleneklerin masallara yansıması, okuyuculara halkın geçmişini anlama fırsatı sunar ve kültürel sürekliliği sağlar.
Bir Karakterle Sohbet Et
PREMIUM AIBu kitabın bir karakterinin sesinden cevap alabilirsin — Litopya AI o karakteri canlandırır.
Henüz gönderi yok. İlk paylaşımı sen yap.
İçerik eklemek için giriş yap.
Henüz inceleme yok. İlk yorumu sen yaz.
İçerik eklemek için giriş yap.
Henüz alıntı yok. Sen ilk alıntıyı paylaş.
İçerik eklemek için giriş yap.
Çerkes Masalları'nda hangi değerlerin ve temaların ön plana çıktığını düşünüyorsunuz?
Çerkes Masalları'nda hangi değerlerin ve temaların ön plana çıktığını düşünüyorsunuz?
Henüz video yok. İlk videoyu sen yükle.
Mehmet Yasin Çelikkıran'ın Litopya kataloğunda 4 kitabı bulunuyor. Kitapları 1991-2017 yılları arasında CHİVİYAZILARI YAYINEVİ, KAFDAV (KAFKAS BİLİMSEL ARAŞTIRMA MERKEZİ), TÜMZAMANLAR YAYINCILIK etiketiyle yayımlandı. Kitaplarının ortalama hacmi 257 sayfa. Eserleri ağırlıklı olarak Başvuru Kitapları ve Sözlük & İmla Kılavuzu kategorilerinde yer alıyor. En çok ilgi gören kitabı “Çerkez Atasözleri ve Deyimleri” (okur puanı 9.50). Kitabın tanıtımından: “Bu kitap hazırlanırken Kafkasya'daki Adige Cumhuriyeti başkenti Maykopta'da yayımlanan 'Çerkes Atasözleri' kitabını esas alan yazarımız, ayrıca Suriye, Ürdün ve İsrail devletlerinde yaşayan Çerkesler arasında araştırmalar yapmış…” Litopya okurları bu kitaplara 21 puan bıraktı. Ortalama puanı 10 üzerinden 8.48.
Mehmet Yasin Çelikkıran sayfasının tamamıAynı yazarın Litopya'daki diğer eserleri