Kazan Tatar Edebiyatının Saklı Cevheri Derdmend

Açıklama

Kazan Tatar edebiyatının Altın Çağı olarak anılan XX. yüzyıl başı (1905-1917), Doğu edebiyatının köklü mirası ile Batı edebiyatının felsefî ve estetik birikiminin buluştuğu verimli bir dönemdir. Bu sentezin en dikkat çekici temsilcilerinden biri, kısa fakat derin anlam katmanları taşıyan şiirleriyle tanınan Derdmend’dir (Zakir Remiyev, 1859-1921). Doğu ve Batı klasiklerine hâkim olan şair, şiirlerinde biçim ve muhtevaya büyük önem vermiş; dili sanatkârane bir üslupla kullanarak Tatar edebiyatında kendine özgü bir yer edinmiştir. Siyasî söylemlerden uzak duran Derdmend, sanatı önceleyen tavrı, sözcük seçimindeki titizliği ve şiirde musikiye verdiği önemle öne çıkar. Millet, aşk, tabiat ve varoluş gibi temaları işleyen şairin eserlerinde romantizm, sembolizm, empresyonizm ve özellikle egzistansiyalist duyarlılığın izleri görülür. Eski Türkçe, Arapça, Farsça ve Oğuz Türkçesi unsurlarını bir arada kullanan Derdmend’in şiir dili; deyimler, ünlemler, ikilemeler ve ses tekrarlarıyla zenginleşir. Bu çalışmada Derdmend’in İse Ciller (Eser Yeller, 1980) adlı eserinde yer alan şiir ve kısa hikâyeler Türkiye Türkçesine aktarılmış; dil ve üslup özellikleri bakımından incelenmiştir. Eserlerinin tamamı ise çalışmanın ekler bölümünde transkripsiyonlu olarak okuyucuya sunulmuştur.