Gataca, genetik determinism ve özgür irade arasındaki gerilimi ustalıkla işler. Ana karakterin yaşadığı içsel çatışmalar, genetik mirasının ona dayattığı sınırlamaların yanı sıra, kendi seçimleriyle yarattığı kimliğini bulma çabasını yansıtır. Roman, bireylerin genetik kodlarının toplumsal statülerini nasıl belirlediğini sorgularken, aynı zamanda bu statülerin ötesinde bir varoluş arayışını da ön plana çıkarır. Bu durum, okuyucuya özgür iradenin varlığını sorgulama fırsatı sunar.